“Những học giả tài giỏi sống cuộc đời thần bí cho biết rằng chúng ta phải thận trọng phân biệt hai loại trạng thái sung sướng hân hoan. Trạng thái thứ nhất xảy ra trong những người kém tiến hóa trên Đường Đạo, và hãy còn đầy ý thức vị kỷ: hoặc là do sức mạnh của sự tưởng tượng nồng nhiệt nhận biết một đối tượng dễ thấy một cách sinh động, hoặc là do mưu mẹo của ma quỷ…. Trái lại, trạng thái kia của sự sung sướng hân hoan là do hiệu quả của linh ảnh thuần trí tuệ nơi những người có tình thương sâu xa đối với Thượng Đế. Với những linh hồn quảng đại đã hoàn toàn từ bỏ bản thân, Thượng Đế không bao giờ ngưng truyền đạt những điều cao đẹp trong những phút giây hân hoan sung sướng này.” (cx)
“The great doctors of the mystic life teach that there are two sorts of rapture which must be carefully distinguished. The first are produced in persons but little advanced in the Way, and still full of selfhood; either by the force of a heated imagination which vividly apprehends a sensible object, or by the artifice of the Devil….The other sort of Rapture is, on the contrary, the effect of pure intellectual vision in those who have a great and generous love for God. To generous souls who have utterly renounced themselves, God never fails in these raptures to communicate high things.” (cx)
Tác giả nói trên cũng cho chúng ta biết ý nghĩa của trạng thái xuất thần về mặt tâm lý. “Cái ngã say mê chuyên chú vào một ý tưởng, một ước muốn duy nhất, thật sâu xa và –trong trường hợp những nhà thần bí cao cấp – hết sức mãnh liệt đến đỗi mọi điều khác đều bị xóa sạch.”(cxi) Chúng ta sẽ thấy vì sao mà trạng thái xuất thần lại có đặc trưng là cái ý tưởng về điều ước muốn, xúc cảm của hành giả và tính nhị nguyên. Bao giờ cũng có sự thiết tha nồng nhiệt, lòng tôn sùng, và cố gắng vươn ra một cách hân hoan sung sướng đến nguồn nhận thức. Tuy nhiên, người thể nghiệm những điều này cần phân biệt kỹ, nếu không chúng sẽ thoái hóa thành tình trạng bệnh hoạn. Ở đây, cơ bản là chúng ta không bàn về điều kiện cảm nhận của giác quan. Chúng ta đặt mục tiêu cao hơn là liên tục vận dụng trí năng và kiểm soát trí tuệ một cách vững vàng, và điều kiện này cũng chỉ có trong những giai đoạn đầu của sự khai ngộ. Ở giai đoạn sau, chúng ta thấy rằng sự khai ngộ đích thực tự động loại bỏ tất cả những phản ứng kể trên. Linh hồn tự biết mình vượt cao hơn các cặp đối cực – vui sướng cũng như đau khổ – và trụ vững
The same writer goes on to tell us what, psychologically, is ecstasy. “The absorption of the self in the one idea, the one desire, is so profound — and in the case of the great mystics — so impassioned that everything else is blotted out.” (cxi) It will be noted how the idea of desire, of feeling and of duality characterizes the ecstatic condition. Passion, devotion and a rapturous going-out to the source of the realization are ever present, and a careful distinction has to be made by the experiencer or they will degenerate into morbidity. With this condition of sensory awareness, we have basically nothing to do. Our goal is the high one of constant intellection and steady mental control, and it is only in the early stages of illumination that this condition will be found. Later it will be seen that true illumination automatically rules out all such reactions. The soul knows itself to be free from the pairs of opposites — pleasure as well as pain — and stands steadily in
(cx):
Underhill, Evelyn, Mysticism, p. 431.
(cx):
Underhill, Evelyn, Mysticism, p. 431.
(cxi):
Ibid., p. 434.
(cxi):
Ibid., p. 434.