quyển hai của Giáo Lý Bí Nhiệm sẽ giúp cho các môn sinh hiểu rõ thêm, nếu họ nghiên cứu với sự quan tâm đặc biệt các trang 275 – 466. Đối với sự hiểu biết của chúng ta, thì sự miêu tả này có thể dường như mơ hồ và tối tăm, nhưng các vấn đề thì rõ ràng vào lúc đó. Các Mãnh lực Ánh sáng đã chiến thắng vì Thánh Đoàn bị buộc phải can thiệp một cách mạnh mẽ, và với sự trợ giúp của một số các Đấng Cao Cả (Great Lives) bên ngoài sự sống hành tinh chúng ta, các Ngài đã đưa nền văn minh thời Atlantis đến một kết thúc bất ngờ, sau một thời kỳ dài hỗn loạn và thảm họa. Điều này đã xảy ra qua trung gian của một tai biến lớn đã xóa đi hàng trăm ngàn người khỏi mặt đất. Biến cố lịch sử này được lưu giữ cho chúng ta trong truyền thuyết phổ biến về trận đại hồng thủy.
volume two of The Secret Doctrine will prove enlightening to students, if they will study with particular care pages 275-466. To our understanding, this account may seem vague and obscure, but the issues at the time were clear. The Forces of Light triumphed because the Hierarchy was forced to intervene potently, and, with the aid of certain great Lives extraneous to our planetary life, They brought the Atlantean civilisation to an abrupt end after a long period of chaos and disaster. This took place through the medium of a culminating catastrophe which wiped hundreds of thousands of human beings off the face of the earth. This historical event has been preserved for us in the universal legend of the great flood.
Những người còn sống sót được nói đến một cách tượng trưng trong Thánh kinh (Bible) như là những người được cứu trên chiếc bè của ông Nô–Ê (Noah), và trong các kinh sách cổ, điều đó được diễn tả trong các lời sau:
Those who survived are symbolically spoken of in the Bible as those who were saved in Noah's ark, and in the ancient writings it is expressed in the following terms:
“Giống như con long xà (dragon snake) từ từ duỗi mình ra, các con của nhân loại cũng thế, được hướng dẫn bởi Các Con của Minh Triết (Sons of Wisdom), đã mở ra các nếp cuộn của họ và trải rộng ra giống như dòng nước ngọt đang tuôn chảy….Nhiều người nhát gan trong số họ đã chết cóng trên đường đi. Nhưng đa số đã được cứu thoát”.
“Like as a dragon snake uncoils slowly its body, so the sons of men, led on by the Sons of Wisdom, opened their folds and spreading out like a running stream of sweet waters…. Many of the faint-hearted among them perished on their way. But most were saved.”
Một sự nghiên cứu kỹ câu chuyện như được đưa ra trong Giáo Lý Bí Nhiệm sẽ tiết lộ trạng thái phát triển còn non nớt (từ góc độ các tiêu chuẩn hiện đại của chúng ta) và trạng thái tập trung cơ bản về vật chất và tình cảm của nhân loại trong thời đó; điều đó cũng sẽ cho thấy năng lực kỳ diệu của con người khi chinh phục và kiểm soát các giới dưới nhân loại và các mãnh lực hành khí (elemental forces) của hành tinh. Đây là hai khía cạnh đã chỉ được nghiên cứu ít.
A close study of the tale as given in The Secret Doctrine will reveal the state of immature development (from the angle of our modern standards) and of the basically emotional and physical focus of the humanity of the period; it will show also man's magical ability to subdue and control the subhuman kingdoms and the elemental forces of the planet. These are two angles which have been but little studied.
Tuy nhiên, sự chú trọng đã được đặt chính đáng vào sự can thiệp thiêng liêng; việc này đã thành công trong việc cứu vớt một thiểu số người lành mạnh về mặt đạo đức (từ ngữ “tâm linh” chưa được áp dụng, trừ phi một cách tương đối) và trong việc hủy diệt những kẻ đã được tập trung hay được định hướng một cách sai lầm, và do đó, được hiến dâng cho đời sống khao khát và nhận thức vật chất.
Emphasis has, however, been rightly placed upon divine interference and intervention; this succeeded in salvaging an ethically sound minority (the word “spiritual” would not yet apply, except relatively) and in destroying those who were wrongly focussed or oriented and, therefore, dedicated to the life of material aspiration and perception.