Cần nhớ rằng phương tiện nhận thức gồm có sáu giác quan: thính giác, xúc giác, thị giác, vị giác, khứu giác và cái trí. Hành giả phải vượt cao hơn và biết thực chất của sáu giác quan này. Các phương tiện nhận thức làm hiển lộ thế giới rộng lớn của maya hay là ảo ảnh, ảo hóa. Thế giới này bao gồm mọi loại hình hài, sắc tướng có cấu tạo vật chất. Cần phải nghiên cứu vật chất về cấu trúc nguyên tử và phân tử, cũng như về các nguyên tố cơ bản khiến nó có những biệt hóa và tính chất đặc thù. Khi nghiên cứu, người môn sinh cần khảo sát tính chất của các yếu tố sau đây trong cái đối cực của tinh thần mà chúng ta gọi là vật chất:
It must be remembered that the means of perception are the six senses; i.e. hearing, touch, sight, taste, smell and the mind, and that these six must be transcended and known for what they are. The means of perception reveal the great maya or world of illusion which is composed of forms of every kind, built of substance which must be studied as to its atomic and molecular construction and as to the basic elements which give to that substance its specific differentiations and qualities. For purposes of study the student will do well to remember that he must investigate the nature of the following factors in the polar opposite to spirit which we call matter:
1. Các nguyên tử,
1. Atoms,
2. Vật chất dưới dạng phân tử,
2. Molecular matter,
3. Các nguyên tố,
3. The elements,
4. Ba guna hay đặc tính,
4. The three gunas or qualities,
5. Các tattva hay là bảy dạng biệt hóa của lực.
5. The tattvas or force differentiations in their seven forms.
Khi biết được tính chất và các đặc điểm của vật chất, y sẽ thấu hiểu thế giới của hình thể mà vốn đã giam giữ tinh thần của mình trong thời gian quá lâu. Patanjali nói lên điều này trong câu sau.
Through an understanding of the nature and distinctions of matter he will come to a comprehension of the world of form which has held his spirit a prisoner for so long. This Patanjali points out in the next sutra.
18. Cái được nhận thức có ba đặc tính, sattva, rajas và tamas (tiết điệu, năng động và trì trệ). nó bao gồm các nguyên tố và các giác quan. Việc sử dụng những thứ này mang lại kinh nghiệm và sự giải thoát chung cuộc.
18. That which is perceived has three qualities, sattva, rajas and tamas (rhythm, mobility and inertia); it consists of the elements and the sense organs. The use of these produces experience and eventual liberation.
Đây là một trong những câu kinh quan trọng nhất trong sách. Chỉ một số từ vắn gọn mà có thể tóm lược
This is one of the most important sutras in the book for in a few concise words we have summed