Các cặp đối cực, tinh thần và vật chất, purusha và prakriti, được kết hợp chặt chẽ với nhau. Linh hồn, tức là cái tâm thức hiểu biết, phải thấu đáo sự phối hợp này. Qua tiến trình hòa hợp các lưỡng nguyên nói trên, linh hồn là người suy tưởng hiểu rõ thực tính của chính mình là bản tính tinh thần, và bản chất của thế giới hiện tượng mà y nhận thức, tiếp xúc và sử dụng. Cơ quan nhận thức là thể trí và năm giác quan. Theo quan điểm của linh hồn, chúng họp thành một khí cụ duy nhất. Trong kỳ gian lâu dài và qua nhiều kiếp luân hồi, linh hồn hay là người suy tưởng tự đồng hóa với cơ quan nhận thức này. Trong những giai đoạn đầu, thậm chí y còn tự đồng hóa với những gì y nhận thức được khi sử dụng cơ quan đó. Y cho rằng thể xác, cái thể tạm mà y sử dụng, là chính mình. Vì thế, y thường nói: “Tôi mệt,” hoặc “Tôi đói.” Y cũng tự đồng hóa với thể xúc cảm hay dục vọng của mình và nói “Tôi bực bội,” hay “Tôi muốn có tiền bạc.” Rồi y còn tự đồng hóa với thể trí và cho rằng mình chính là sự suy nghĩ, v.v. Chính việc tự đồng hóa này gây nên hậu quả là những khác biệt về thần học, và các đa dạng về giáo lý và tính bè phái ở khắp nơi. Và chính trong căn chủng thứ năm này, và đặc biệt là trong phân chủng thứ năm hiện nay, sự tự đồng hóa này đạt đến cực điểm. Đó là thời đại của phàm ngã, chứ không phải của Chân ngã tinh thần. Sự nhận thức này của phàm tính là một phần trong diễn trình tiến hóa vĩ đại. Thế nhưng, tiếp theo phải là nhận thức về đối cực của nó, là Chân ngã tinh thần. Điều này được linh hồn thực hiện khi bắt đầu thực hành khả năng phân biện. Lúc đầu chỉ có tính cách lý thuyết và tri thức. Đó là giá trị lớn của thời đại hiện nay
brought into close association and that union must come to be recognised by the soul, the perceiving consciousness. Through the process of this blending of the dualities, the soul, the thinker, comes to a comprehension of the nature which is his very own, the spiritual nature, and the nature of the phenomenal world which he perceives, contacts and uses. The organ of perception is the mind and the five senses, and from the standpoint of the soul, they form one instrument. For a long period and through many incarnations the soul or thinker identifies himself with this organ of perception and in the earlier stages with that also which he perceives through its use. He regards the phenomenal body he uses, the physical body, as himself, as witness the expression: “I am tired” or “I am hungry.” He identifies himself with his body of feeling or desire, and says “I amcross,” or “I want money.” He identifies himself with the mental vehicle and regards himself as thinking thus and so. It is this identification which results in the theological differences, and the doctrinal and sectarian diversities everywhere to be found, and in this fifth root race and particularly in this fifth subrace this identification reaches its apotheosis. It is the era of the personal self, not of the spiritual Self. This realisation of the lower nature is part of the great evolutionary process but must be followed by a realization of the other polar opposite, the spiritual Self. This is brought about by the soul beginning to practise discrimination, at first theoretically and intellectually (hence the great value